UA-69269769-1

Consultatie, onderwijs en bij- en nascholing in de filosofie en ethiek van de zorg, geneeskunde en psychiatrie

Welkom op de website van Amedea


Op deze startpagina post ik -ter leering ende vermaeck- kritische aantekeningen bij actuele en minder actuele gebeurtenissen, publicaties of debatten die betrekking hebben op ethiek, filosofie, zorg en/of psychiatrie. Reacties welkom! Kijkt u vooral ook verder op de site, bij het aanbod bijvoorbeeld of de thema's.  


12.06.2016

Hulp bij zelfdoding in de psychiatrie: hoe kijkt men vanuit het buitenland naar ons beleid?

In februari verscheen online in het JAMA Psychiatry een artikel van Kim et al. over euthanasie en hulp bij zelfdoding bij patiënten met psychiatrische stoornissen in Nederland in de periode 2011-2014. Eén van de co-auteurs is een Nederlander, prof. Raymond de Vries onder meer betrokken bij CAPHRI in Maastricht. 
Het artikel geeft een vrij zakelijk overzicht op basis van alle verslagen die binnengekomen zijn bij de regionale toetsingscommissies euthanasie (RTE’s). Geslacht, stoornis, tweede arts, derde arts en dergelijke werden op een rij gezet. Natuurlijk werd er niet gekeken naar die gevallen waarin het verzoek om hulp bij zelfdoding werd afgewezen, hier is geen documentatie van beschikbaar. Uiteindelijk trekken ze geen conclusies over of de Nederlandse euthanasie-praktijk ‘goed’ is, want dat kan ook eigenlijk niet op basis van deze gegevens. 

Interessanter is dan ook het editorial door prof. Paul Appelbaum. Hij is overduidelijk erg bezorgd. Hij zet een paar bevindingen uit het onderzoek op een rij en zo ontstaat er een onaangenaam beeld. 
- In de helft van de gevallen in Nederland en België was er sprake van een persoonlijkheidsstoornis, een stoornis, zo voegt Appelbaum daar zelf aan toe, die geassocieerd is met sterke reactiviteit ten aanzien om omgevingsfactoren en interpersoonlijke stressoren
- In Nederland had één op de vijf psychiatrische patiënten die overleed door euthanasie nooit een psychiatrische ziekenhuisopname gehad
- Er stierven 2,3 maal zoveel vrouwen als mannen aan euthanasie in de onderzochte groep
- In meer dan helft van de gevallen speelde sociale isolatie en/of eenzaamheid
- In een kwart van de gevallen waren de uitvoerder, de tweede arts in het kader van de euthanasiewet en/of de derde arts/deskundige in het kader van de richtlijn het niet met elkaar eens
- Meer dan de helft van de patiënten die overleed door euthanasie wees ten minste één nog niet geprobeerde gangbare behandeloptie af
- In een kwart van de gevallen werd de hulp bij zelfdoding of euthanasie verleend door een arts die niet bij de behandeling betrokken was geweest 

Appelbaum stelt vervolgens een aantal even onaangename vragen: Zou het kunnen dat een kliniek die zich Levenseindekliniek noemt een lagere drempel hanteert voor het goedkeuren van verzoeken om hulp bij zelfdoding of euthanasie? Is het feit dat euthanasie legaal is geworden in Nederland een reden voor sommige psychiaters om de behandeling sneller te staken? Zijn die verslagen aan de RTE’s eigenlijk wel betrouwbaar, daar ze door de uitvoerders zelf geschreven zijn? 

Ik heb Paul Appelbaum erg hoog: hij is één van de mensen achter wat in wilsbekwaamheidsland als gouden standaard geldt: de MacCAT. Er is veel kritiek mogelijk op dit instrument, maar hij zette met mooi empirisch ethisch onderzoek wel de eerste kaders neer van dit begrip voor de wilsbekwaamheidsbeoordeling in zowel de psychiatrische als de somatische zorgpraktijk en ook voor wetenschappelijk onderzoek. Ik sprak hem een keer op een congres en hij is een beetje van het type stoffige professor, maar dan wel een erg inspirerende. 
Dat hij in de editorial van JAMA Psychiatrie zo kritisch is naar aanleiding van toch degelijk onderzoek zou ons allen aan het denken moeten zetten. Vanzelfsprekend is de Amerikaanse situatie danig anders, maar wereldwijd zijn er bedenkingen bij ons euthanasie-beleid terwijl ook wereldwijd men goede zorg nastreeft. Hoe kan het dat zij dat dan toch (op bepaalde punten) zo anders invullen dan wij? Laten we in dialoog blijven met deze andersdenkenden om zo onze eigen visie scherp te houden.

Andrea Ruissen - 09:28 @ wetenschappelijke artikelen | Een opmerking toevoegen